esjlEurasian Scientific Journal of LawEurasian Scientific Journal of Law2959-41972959-4200Университет «Туран»10.46914/2959-4197-2025-1-3-7-16esjl-355Research ArticleГОСУДАРСТВЕННОЕ ПРАВО И УПРАВЛЕНИЕSTATE LAW AND MANAGEMENTАнализ нормативной правовой основы законотворческой деятельности в Республике Казахстан: проблемы, противоречия и пути совершенствованияAnalysis of the regulatory legal framework of legislative activity in the Republic of Kazakhstan: problems, contradictions and ways of improvementhttps://orcid.org/0000-0001-7170-7343МухамадиеваГ. Н.MukhamadievaG. N.

к. ю.н., профессор

г. Алматы

c.l.s., professor

Almaty

mukhamadiyevagn@gmail.comhttps://orcid.org/0000-0001-7782-409XАлимкуловЕ. Т.AlimkulovE. T.

к.ю.н., доцент

г. Алматы

c.l.s., associate professor

Almaty

alerbol@mail.ruhttps://orcid.org/0000-0002-1116-2123ЖанибековА. К.DzhanibekovA. K.

PhD, доцент

г. Алматы

PhD, associate professor

Almaty

zhan_akin@mail.ruhttps://orcid.org/0000-0001-5689-0995ЖумадиловаН. С.ZhumadilovaN. S.

докторант

г. Алматы

PhD student

Almaty

nazerke.zhumadilova@kaznu.edu.kzКазахский национальный университет им. aль-ФарабиКазахстанKazakh National University named after Al-FarabiKazakhstan20253009202503(12)716Copyright © Мухамадиева Г.Н., Алимкулов Е.Т., Жанибеков А.К., Жумадилова Н.С., 20252025Мухамадиева Г.Н., Алимкулов Е.Т., Жанибеков А.К., Жумадилова Н.С.Mukhamadieva G.N., Alimkulov E.T., Dzhanibekov A.K., Zhumadilova N.S.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://esjl.turan-edu.kz/jour/article/view/355

В статье проведен всесторонний анализ действующей нормативной правовой базы законодательной деятельности в Республике Казахстан. Авторы исследуют основные законодательные акты, регулирующие нормотворческий процесс, выявляют внутренние противоречия, пробелы и институциональные барьеры. Особое внимание было уделено оценке степени соответствия законодательной системы принципам эффективного государственного управления. Кроме того, будут рассмотрены текущее состояние цифровизации нормотворчества, основные вызовы – правовые, этические и технические, а также перспективы применения искусственного интеллекта (ИИ) для автоматизации анализа, разработки, общественного обсуждения и мониторинга законодательства. По результатам исследования были даны конкретные предложения по устранению выявленных проблем и повышению качества законодательного процесса, в частности по интеграции ИИ с учетом принципов внедрения цифровых технологий, открытого управления и защиты прав человека, включая искусственный интеллект (ИИ) в трансформации законодательного процесса в Казахстане. Представленные рекомендации направлены на совершенствование правовой системы страны, повышение ее адаптации к изменениям внутренней и внешней среды, а также на укрепление доверия граждан к институтам государственной власти.

The article provides a comprehensive analysis of the current regulatory framework for legislative activity in the Republic of Kazakhstan. The authors examine the main legislative acts regulating the rule-making process, identify internal contradictions, gaps and institutional barriers. Special attention was paid to assessing the degree of compliance of the legislative system with the principles of effective public administration. In addition, the current state of digitalization of rulemaking, the main challenges – legal, ethical and technical, as well as the prospects for using artificial intelligence (AI) to automate the analysis, development, public discussion and monitoring of legislation will be considered. Based on the results of the study, specific proposals were proposed to eliminate the identified problems and improve the quality of the legislative process, in particular, to integrate AI, taking into account the principles of digital technology, open governance and human rights protection, including artificial intelligence (AI) in the transformation of the legislative process in Kazakhstan. The recommendations presented are aimed at improving the country’s legal system, increasing its adaptation to changes in the internal and external environment, as well as strengthening citizens’ trust in public authorities.

законотворческая деятельностьцифровые технологииискусственный интеллектавтоматизациянормативно-правовые основыlegislative activitydigital technologiesartificial intelligenceautomationregulatory frameworkReferences«Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» Мемлекет Басшысының 2019 жылғы 2 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауы. URL: https://www.akorda.kz/kz/addresses/addresses_of_president/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaevtyn-kazakstan-halkyna-zholdauy (өтініш берілген күн: 21.04.2025)«Syndarly qoğamdyq dialog – Qazaqstannyñ tūraqtylyğy men örkendeuınıñ negızı» Memleket Basşysynyñ 2019 jylğy 2 qyrküiektegı Qazaqstan halqyna Joldauy. URL: https://www.akorda.kz/kz/addresses/addresses_of_president/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaevtyn-kazakstan-halkyna-zholdauy (ötınış berılgen kün: 21.04.2025) (In Kazakh)«Әділетті Қазақстан: заң мен тәртіп, экономикалық өсім, қоғамдық оптимизм» Мемлекет басшысы 2024 жылғы 2 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауы. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K24002024_1 (өтініш берілген күн: 21.04.2025)«Ädılettı Qazaqstan: zañ men tärtıp, ekonomikalyq ösım, qoğamdyq optimizm» Memleket basşysy 2024 jylğy 2 qyrküiektegı Qazaqstan halqyna Joldauy. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K24002024_1 (ötınış berılgen kün: 21.04.2025). (In Kazakh).Қазақстан Республикасының Конституциясы. Конституция 1995 жылы 30 тамызда республикалық референдумда қабылданды. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K950001000_ (өтініш берілген күн: 22.04.2025)Qazaqstan Respublikasynyñ Konstitusiasy. Konstitusia 1995 jyly 30 tamyzda respublikalyq referendumda qabyldandy. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K950001000_ (ötınış berılgen kün: 22.04.2025). (In Kazakh).Парламент және оның депутаттарының мәртебесі туралы Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 16 қазандағы № 2529 Конституциялық заңы. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z950002529_ (өтініш берілген күн: 22.04.2025)Parlament jäne onyñ deputattarynyñ märtebesı turaly Qazaqstan Respublikasynyñ 1995 jylğy 16 qazandağy № 2529 Konstitusialyq zañy. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z950002529_ (ötınış berılgen kün: 22.04.2025). (In Kazakh).Құқықтық актілер туралы Қазақстан Республикасының Заңы 2016 жылғы 6 сәуірдегі № 480-V ҚРЗ. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1600000480 (өтініш берілген күн: 22.04.2025)Qūqyqtyq aktıler turaly Qazaqstan Respublikasynyñ Zañy 2016 jylğy 6 säuırdegı № 480-V QRZ. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1600000480 (ötınış berılgen kün: 22.04.2025). (In Kazakh).Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің Регламенті. Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің 1996 жылғы 8 ақпандағы Қаулысы. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/B960000003_ (өтініш берілген күн: 23.04.2025)Qazaqstan Respublikasy Parlamentı Mäjılısınıñ Reglamentı. Qazaqstan Respublikasy Parlamentı Mäjılısınıñ 1996 jylğy 8 aqpandağy Qaulysy. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/B960000003_ (ötınış berılgen kün: 23.04.2025). (In Kazakh).Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Регламенті. Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының 1996 жылғы 8 ақпандағы Қаулысы. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/B960000002_ (өтініш берілген күн: 23.04.2025)Qazaqstan Respublikasy Parlamentı Senatynyñ Reglamentı. Qazaqstan Respublikasy Parlamentı Senatynyñ 1996 jylğy 8 aqpandağy Qaulysy. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/B960000002_ (ötınış berılgen kün: 23.04.2025) (In Kazakh).Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 18 желтоқсандағы № 2688 Конституциялық заңы. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z950002688_ (өтініш берілген күн: 23.04.2025)Qazaqstan Respublikasynyñ Ükımetı turaly Qazaqstan Respublikasynyñ 1995 jylğy 18 jeltoqsandağy № 2688 Konstitusialyq zañy. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z950002688_ (ötınış berılgen kün: 23.04.2025) (In Kazakh).Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы N 148 Заңы. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z010000148_ (өтініш берілген күн: 25.04.2025)Qazaqstan Respublikasyndağy jergılıktı memlekettık basqaru jäne özın-özı basqaru turaly Qazaqstan Respublikasynyñ 2001 jylğy 23 qañtardağy N 148 Zañy. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z010000148_ (ötınış berılgen kün: 25.04.2025). (In Kazakh).Реттеушілік әсерді талдауды жүргізу және пайдалану қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 30 қарашадағы № 748 бұйрығы. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1500012517 (өтініш берілген күн: 25.04.2025)Retteuşılık äserdı taldaudy jürgızu jäne paidalanu qağidalaryn bekıtu turaly Qazaqstan Respublikasy Ūlttyq ekonomika ministrınıñ 2015 jylğy 30 qaraşadağy № 748 būiryğy. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1500012517 (ötınış berılgen kün: 25.04.2025). (In Kazakh).Қазақстан Республикасының құқықтық саясатының 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Президентінің 2021 жылғы 15 қазандағы № 674 Жарлығы. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U2100000674 (өтініш берілген күн: 21.04.2025)Qazaqstan Respublikasynyñ qūqyqtyq saiasatynyñ 2030 jylğa deiıngı tūjyrymdamasyn bekıtu turaly Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıñ 2021 jylğy 15 qazandağy № 674 Jarlyğy. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U2100000674 (ötınış berılgen kün: 21.04.2025). (In Kazakh).Ақпаратқа қол жеткізу туралы Қазақстан Республикасының Заңы 2015 жылғы 16 қарашадағы № 401-V ҚРЗ. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1500000401 (өтініш берілген күн: 25.04.2025)Aqparatqa qol jetkızu turaly Qazaqstan Respublikasynyñ Zañy 2015 jylğy 16 qaraşadağy № 401-V QRZ. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1500000401 (ötınış berılgen kün: 25.04.2025). (In Kazakh).Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне нормашығармашылықты жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының Заңы 2021 жылғы 12 наурыздағы № 15-VII ҚРЗ. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2100000015 (өтініш берілген күн: 27.04.2025)Qazaqstan Respublikasynyñ keibır zañnamalyq aktılerıne normaşyğarmaşylyqty jetıldıru mäselelerı boiynşa özgerıster men tolyqtyrular engızu turaly Qazaqstan Respublikasynyñ Zañy 2021 jylğy 12 nauryzdağy № 15-VII QRZ. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2100000015 (ötınış berılgen kün: 27.04.2025). (In Kazakh).«Ашық НҚА» порталы. Заң жобаларын жария талқылау. URL: https://egov.kz/cms/kk/articles/open-legalacts (өтініш берілген күн: 27.04.2025)«Aşyq NQA» portaly. Zañ jobalaryn jaria talqylau. URL: https://egov.kz/cms/kk/articles/open-legalacts (ötınış berılgen kün: 27.04.2025). (In Kazakh).Нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу, келісу және мемлекеттік тіркеудің қағидалары. Қазақстан Республикасы Әділет министрінің м.а. 2023 жылғы 5 шiлдедегi № 464 бұйрығы. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300033048 (өтініш берілген күн: 01.05.2025)Normativtık qūqyqtyq aktılerdı äzırleu, kelısu jäne memlekettık tırkeudıñ qağidalary. Qazaqstan Respublikasy Ädılet ministrınıñ m.a. 2023 jylğy 5 şildedegi № 464 būiryğy. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300033048 (ötınış berılgen kün: 01.05.2025). (In Kazakh).Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы Қазақстан Республикасының 2013 жылғы 15 сәуірдегі № 88-V Заңы. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1300000088 (өтініш берілген күн: 01.05.2025)Memlekettık körsetıletın qyzmetter turaly Qazaqstan Respublikasynyñ 2013 jylğy 15 säuırdegı № 88-V Zañy. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1300000088 (ötınış berılgen kün: 01.05.2025) (In Kazakh).Волков В.В. «Слышащее государство» в законотворческом процессе. – 2021. URL: https://zanmedia.kz/slyshashhee-gosudarstvo-v-zakonotvorcheskom-protsesse/59469/?utm_source (дата обращения: 02.05.2025)Volkov V.V. (2021) «Slyshashhee gosudarstvo» v zakonotvorcheskom processe. URL: https://zanmedia.kz/slyshashhee-gosudarstvo-v-zakonotvorcheskom-protsesse/59469/?utm_source (data obrashhenija: 02.05.2025). (In Russian).Кусаинова И. Что не так с казахстанскими законами и почему многие о них ничего не знают. – 2024. URL: https://inbusiness.kz/ru/news/stabilnost-zakonov-i-prozrachnost-zakonoproektov-minyust-hochetzainteresovat-narod?utm_source (дата обращения: 02.05.2025)Kusainova I. (2024) Chto ne tak s kazahstanskimi zakonami i pochemu mnogie o nih nichego ne znajut. URL: https://inbusiness.kz/ru/news/stabilnost-zakonov-i-prozrachnost-zakonoproektov-minyusthochet-zainteresovat-narod?utm_source (data obrashhenija: 02.05.2025). (In Russian).Доступ ограничен: обсуждать проекты НПА теперь почти невозможно. – 11.04.2025. URL: https://inbusiness.kz/ru/last/dostup-ogranichen-obsuzhdat-proekty-npa-teper-pochti-nevozmozhno?utm_source (дата обращения: 02.05.2025)Dostup ogranichen: obsuzhdat’ proekty NPA teper’ pochti nevozmozhno. 11.04.2025. URL: https:// inbusiness.kz/ru/last/dostup-ogranichen-obsuzhdat-proekty-npa-teper-pochti-nevozmozhno?utm_source (data obrashhenija: 02.05.2025). (In Russian).Ашық нормативтiк құқықтық актiлердiң интернет-порталында заңға тәуелді нормативтiк құқықтық актiлердiң жобаларын орналастыру және жария талқылау қағидаларын бекiту туралы Қазақстан Республикасы Әділет министрінің м.а. 2021 жылғы 30 қыркүйектегі № 849 бұйрығы. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2100024634 (өтініш берілген күн: 21.04.2025)Aşyq normativtik qūqyqtyq aktilerdiñ internet-portalynda zañğa täueldı normativtik qūqyqtyq aktilerdiñ jobalaryn ornalastyru jäne jaria talqylau qağidalaryn bekitu turaly Qazaqstan Respublikasy Ädılet ministrınıñ m.a. 2021 jylğy 30 qyrküiektegı № 849 būiryğy. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2100024634 (ötınış berılgen kün: 21.04.2025). (In Kazakh).

The authors declare that there are no conflicts of interest present.