esjlEurasian Scientific Journal of LawEurasian Scientific Journal of Law2959-41972959-4200Университет «Туран»10.46914/2959-4197-2023-1-2-45-55esjl-64Research ArticleУГОЛОВНОЕ ПРАВО, УГОЛОВНЫЙ ПРОЦЕССCRIMINAL LAW, CRIMINAL PROCEDUREО роли института категоризации уголовных правонарушений в противодействии преступностиOn the role of the institution of categorization of criminal offenses in combating crimehttps://orcid.org/0000-0002-8048-9920АшироваГ. Т.AshirovaG. T.

м.п., докторант

г. Алматы

master of law, PhD student

Almaty

anuka92_92@mail.ruhttps://orcid.org/0000-0001-6146-6005АкимжановТ. К.AkimzhanovT. K.

д.ю.н., профессор

г. Алматы

doctor of law, professor

Almaty

akimzhanovtk@mail.ruУниверситет «Туран»КазахстанTuran UniversityKazakhstan20231607202302 (3)4555Copyright © Аширова Г.Т., Акимжанов Т.К., 20232023Аширова Г.Т., Акимжанов Т.К.Ashirova G.T., Akimzhanov T.K.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://esjl.turan-edu.kz/jour/article/view/64

Рассмотрены теоретические и практические аспекты значимости института категоризации уголовных правонарушений в Республике Казахстан в противодействии преступности. Авторы проанализировали современное правовое понимание и правоприменение института категоризации уголовных правонарушений с точки зрения уголовного законодательства и науки уголовного права. Авторы представили ряд рекомендаций по дальнейшему совершенствованию правоприменительной деятельности в действующем уголовном законодательстве Республики Казахстан. Трудность для правопользователей заключается, например, в том, что встречаются отдельные статьи, состоящие из нескольких частей, содержание которых может быть отнесено к различным четырем категориям преступлений (например, статьи 120, 121, 122 УК относят одновременно к преступлениям средней тяжести, тяжким, особо тяжким; статья 143 УК – небольшой тяжести, преступления средней тяжести, тяжкие; статья 367 УК включает все четыре категории преступлений: часть 1 – небольшой тяжести, часть 2 – средней тяжести, часть 3 – тяжкие преступления и т.д.). Этот вопрос заслуживает подробного независимого исследования и понимания. В качестве положительного примера приведем правовую технику, использованную в статье 7-1 бывшего УК КазССР «понятие тяжкого преступления». Законодатель того периода четко определил понятие тяжкого преступления, поскольку составил список всех тяжких преступлений, подпадающих под эту категорию. Это позволило правоохранительным органам легче управлять событиями в процессе работы и давать правильную квалификацию для определенных совершенных преступлений, что, в свою очередь, означает правильное назначение наказания.

The theoretical and practical aspects of the importance of the institute of categorization of criminal offenses in the Republic of Kazakhstan in combating crime are considered. The authors analyzed the modern legal understanding and law enforcement of the institute of categorization of criminal offenses from the point of view of criminal legislation and the science of criminal law. The authors presented a number of novelties and recommendations for further improvement of law enforcement activities in the current criminal legislation of the Republic of Kazakhstan. The difficulty for legal users lies, for example, in the fact that there are separate articles consisting of several parts, part of one article of which can be attributed to four different categories of crimes (for example, articles 120, 121, 122 of the Criminal Code refer simultaneously to crimes of medium, severe, especially grave severity; article 143 of the Criminal Code is less serious, grave means crimes of medium gravity, grave; Article 367 of the Criminal Code means all four categories of crimes at the same time: Part 1-less serious, part 2-medium gravity, part 3-serious crimes, etc.). This issue deserves detailed independent research and understanding. As a positive example, we will cite the legal technique used in Article 7-1 of the former Criminal Code of the Kazakh SSR “the concept of a grave crime”. The legislator of that period clearly defined the concept of a serious crime, since he compiled a list of all serious crimes falling under this category. This made it easier for law enforcement agencies to manage events in the process of work and to give the right qualifications for certain crimes committed, which, in turn, means the correct imposition of punishment.

уголовное правонарушениекатегории преступленийпреступления небольшой тяжестипреступления средней тяжеститяжкие преступленияособо тяжкие преступленияcriminal offensecategories of crimesminor crimesmoderate crimesserious crimesespecially serious crimesReferencesҚазақстан Республикасының Конституциясы: практикалық нұсқаулық. – Алматы: «Норма-К» баспасы» ЖШС, 2019. – 44 б.Qazaqstan Respublikasynyñ Konstitusiasy: praktikalyq nūsqaulyq. – Almaty: «Norma-K» baspasy» JŞS, 2019. 44 p. (In Kazakh).Қазақстан Республикасының 2010 жылдан 2020 жылға дейінгі кезеңге арналған құқықтық саясат тұжырымдамасы: ҚР Президентінің 2009 жылғы 24 тамыздағы № 858 Жарлығы // Казахстанская правда. – 2009. – 28 Тамыз.Qazaqstan Respublikasynyñ 2010 jyldan 2020 jylğa deiıngı kezeñge arnalğan qūqyqtyq saiasat tūjyrymdamasy: QR Prezidentınıñ 2009 jylğy 24 tamyzdağy No. 858 Jarlyğy // Kazahstanskaia pravda. 2009. – 28 Tamyz. (In Kazakh).Бытко Ю.И. Әділет және қылмыстық саясат: монография. – М.: Юрлитинформа, 2017. – 216 б.Bytko İu.İ. (2017) Ädılet jäne qylmystyq saiasat: monografia. M.: İurlitinforma, 216 p. (In Kazakh).Қылмыстық жаза: әлеуметтік-құқықтық талдау, жүйелеу және даму тенденциялары: монография / Ред.: з.ғ.д. В.Ф. Лапщина. – М.: Юрлитинформа, 2018. – 408 б.Qylmystyq jaza: äleumettık-qūqyqtyq taldau, jüieleu jäne damu tendensialary: monografia / Red.: z.ğ.d. V.F. Lapşina. M.: İurlitinforma, 2018. 408 p. (In Kazakh).Қазақстан Республикасының Қылмыстық құқығы: жалпы бөлім. Оқулық. Ред.: з.ғ.д., проф. И.И. Рогов, з.ғ.д., проф. К.Ж. Балтабаев. – Алматы: Жеті жарғы, 2016. – 448 б.Qazaqstan Respublikasynyñ Qylmystyq qūqyğy: jalpy bölım. Oqulyq. Red.: z.ğ.d., prof. İ.İ. Rogov, z.ğ.d., prof. K.J. Baltabaev. Almaty: Jetı jarğy, 2016. 448 p. (In Kazakh).Борчашвили И.Ш. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсініктеме. Жалпы бөлім (1 том) / Общая часть (том 1) / Под. общ. ред. Генерального прокурора Республики Казахстан, Государственного советника юстиции А.К. Дауылбаева. – Алматы: Жеті жарғы, 2015. – 504 б.Borchaşvili İ.Ş. (2015) Qazaqstan Respublikasynyñ Qylmystyq kodeksıne tüsınıkteme. Jalpy bölım (1 tom) / Obşaia chäst (tom 1) / Pod. obş. red. Generälnogo prokurora Respubliki Kazahstan, Gosudarstvennogo sovetnika iustisii A.K. Dauylbaeva. Almaty: Jetı jarğy, 504 p. (In Kazakh).Онгарбаев Е.А. Қылмыстардың жіктелуі және оның құқықтық маңызы. – Қарағанды: ҚР МТК ЖМ, 1996. –148 б.Ongarbaev E.A. (1996) Qylmystardyñ jıkteluı jäne onyñ qūqyqtyq mañyzy. – Qarağandy: QR MTK JM, 148 p. (In Kazakh).Рахметов С.М. (құрастырушы). Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қаулылар жинағы (1968–2018 жылдар). – Алматы: «Норма-К» баспасы» ЖШС, 2018. –760 б.Rahmetov S.M. (qūrastyruşy) (2018) Qazaqstan Respublikasy Joğarğy Sotynyñ qaulylar jinağy (1968– 2018 jyldar). Almaty: «Norma-K» baspasy» JŞS, 760 p. (In Kazakh).Есбулатова М. Қазақстан Республикасының Қылмыстық құқығы. Ерекше бөлім: оқу құралы (семинар). – Алматы: ҚР ІІМ Алматы академиясының ОНИР және РИР. – 2017. – 327 б.Esbulatova M. (2017) Qazaqstan Respublikasynyñ Qylmystyq qūqyğy. Erekşe bölım: oqu qūraly (seminar). – Almaty: QR IIM Almaty akademiasynyñ ONİR jäne RİR. 327 p. (In Kazakh).Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсініктеме. – Алматы: Баспана, 1999. – 808 б.Qazaqstan Respublikasynyñ Qylmystyq kodeksıne tüsınıkteme. Almaty: Baspana, 1999. 808 p. (In Kazakh).Шнарбаев Б.Қ. Онша ауыр емес қылмыстар және қылмыстық теріс қылықтар: монография / 2-ші басылым. – Алматы: «Лантар Трейд» ЖШС, 2020. – 295 б.Şnarbaev B.Q. (2020) Onşa auyr emes qylmystar jäne qylmystyq terıs qylyqtar: monografia / 2-şı basylym. – Almaty: «Lantar Treid» JŞS, 295 p. (In Kazakh).Алауханов Е.О. Криминология: оқулық. – СПб.: «Заң орталығы-Пресс» баспасы. – 608 б.Alauhanov E.O. Kriminologia: oqulyq. SPb.: «Zañ ortalyğy-Pres» baspasy. 608 p. (In Kazakh).Шнарбаев Б.Қ. Қазақстан Республикасының Қылмыстық құқығы бойынша онша ауыр емес қылмыстар санаты / Дисс... з.ғ.канд. – Алматы, 1997. – 190 c.Şnarbaev B.Q. (1997) Qazaqstan Respublikasynyñ Qylmystyq qūqyğy boiynşa onşa auyr emes qylmystar sanaty / Diss... z.ğ.kand. Almaty, 190 p. (In Kazakh).Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі: практикалық нұсқаулық. – Алматы: «Норма-К» баспасы» ЖШС, 2020. – 260 б.Qazaqstan Respublikasynyñ Qylmystyq kodeksı: praktikalyq nūsqaulyq. Almaty: «Norma-K» baspasy» JŞS, 2020. 260 p. (In Kazakh).Қылмыстық құқықтың толық курсы. Т. I: Қылмыс пен жаза / Ред.: з.ғ.д., Ресей Федерациясының еңбек сіңірген ғылым қайраткері А.И. Коробеева. – Санкт-Петербург: Р. Аслановтың «Заң орталығы Пресс» баспасы, 2008. – 1133 б.Qylmystyq qūqyqtyñ tolyq kursy. T. I: Qylmys pen jaza / Red.: z.ğ.d., Resei Federasiasynyñ eñbek sıñırgen ğylym qairatkerı A.İ. Korobeeva. – Sankt-Peterburg: R. Aslanovtyñ «Zañ ortalyğy Pres» baspasy, 2008. 1133 p. (In Kazakh).ТМД-ға қатысушы мемлекеттер үшін модельдік Қылмыстық кодекс. Ұсынымдық заңнамалық акт // Ақпараттық бюллетеньге қосымша. – 1996. – № 10. – 86–213 б.TMD-ğa qatysuşy memleketter üşın modeldık Qylmystyq kodeks. Ūsynymdyq zañnamalyq akt // Aqparattyq bületenge qosymşa. 1996. No. 10. 86–213 p. (In Kazakh).Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі. – Алматы: Заңгер, 2013. – 168 б.Qazaqstan Respublikasynyñ Qylmystyq kodeksı. – Almaty: Zañger, 2013. 168 p. (In Kazakh).Қазақстан Жаңа шындықта: іс-қимыл уақыты. Қазақстан Республикасы Президенті Қ.-Ж.К. Тоқаевтың 2020 жылғы 1 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауы // «Казахстанская правда». – 2020. – 2 қыркүйек.Qazaqstan Jaña şyndyqta: ıs-qimyl uaqyty. Qazaqstan Respublikasy Prezidentı. Q.-J.K. Toqaevtyñ 2020 jylğy 1 qyrküiektegı Qazaqstan halqyna Joldauy // «Kazahstanskaia pravda». 2020. 2 qyrküiek. (In Kazakh).Қылмыстық құқық бұзушылық. Ресей Федерациясының Қылмыстық-құқықтық саясатының басым бағытының көрінісі және жеке тұлғаны қамтамасыз ету мәселелері / СБ.: ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету-қылмыстық-құқықтық, криминологиялық және қылмыстық-атқару саясатының басым бағыты: заң ғылымдарының докторы, профессор В.С. Комиссаровты еске алуға арналған, 2018 жылғы 31 мамыр –1 маусым аралығында өткен XI Ресей қылмыстық құқық конгресінің материалдары. – М.: Заңды ақпарат, 2018. – 752 б.Qylmystyq qūqyq būzuşylyq. Resei Federasiasynyñ Qylmystyq-qūqyqtyq saiasatynyñ basym bağytynyñ körınısı jäne jeke tūlğany qamtamasyz etu mäselelerı / SB.: ūlttyq qauıpsızdıktı qamtamasyz etuqylmystyq- qūqyqtyq, kriminologialyq jäne qylmystyq-atqaru saiasatynyñ basym bağyty: zañ ğylymdarynyñ doktory, profesor V.S. Komisarovty eske aluğa arnalğan, 2018 jylğy 31 mamyr –1 mausym aralyğynda ötken XI Resei qylmystyq qūqyq kongresınıñ materialdary. M.: Zañdy aqparat, 2018. 752 p. (In Kazakh).Кузнецова Н.Ф. Преступление и преступность. – М.: Изд.Моск-го унив., 1969. – 232 с.Kuznecova N.F. (1969) Prestuplenie i prestupnost'. M.: Izd.Mosk-go univ., 232 p. (In Russian).Ковалев М.И. Кеңестік қылмыстық құқық. Дәрістер курсы. – Свердловск, 1974, 214 б.Kovalev M.İ. (1974) Keñestık qylmystyq qūqyq. Därıster kursy. Sverdlovsk, 214 p. (In Kazakh).Ковалев М.И. Кеңестік қылмыстық құқықтағы қылмыс ұғымы. – Свердловск, 1987.Kovalev M.İ. (1987) Keñestık qylmystyq qūqyqtağy qylmys ūğymy. Sverdlovsk. (In Kazakh).Қазақ КСР Қылмыстық кодексі (1986 жылғы 1 қыркүйектегі өзгерістер мен толықтырулар енгізілген Ресми мәтін). – Алма-Ата: Казахстан, 1987. – 266 б.Qazaq KSR Qylmystyq kodeksı (1986 jylğy 1 qyrküiektegı özgerıster men tolyqtyrular engızılgen Resmi mätın). Alma-Ata: Kazahstan. 1987. 266 p. (In Kazakh).

The authors declare that there are no conflicts of interest present.