Қазақстан республикасындағы көлік секторындағы басқару және сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатты цифрландыру

Мемлекеттік басқаруды цифрландыру тақырыбы көлікті қоса алғанда, негізгі салалардағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес тұрғысынан ерекше маңызды. Қазақстанда электрондық үкіметті дамытудағы жетістіктерге қарамастан, көлік саласындағы сыбайлас жемқорлыққа деген көзқарас жоғары болып қала береді, бұл цифрлық тетіктерді зерттеудің өзектілігін көрсетеді. Бұл зерттеудің мақсаты – цифрлық шешімдердің Қазақстанның көлік секторындағы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайтуға әсерін талдау және сыбайлас жемқорлыққа қарсы әсерді күшейту үшін қажетті құқықтық тетіктерді анықтау. Ғылыми маңыздылығы цифрландыруды сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясаттың элементі ретінде талдауға кешенді тәсілде, ал практикалық маңыздылығы нәтижелерді цифрлық реформаларды оңтайландыру үшін пайдалану мүмкіндігінде жатыр. Электрондық құжат айналымын, автоматтандырылған басқару жүйелерін және цифрлық мониторингті енгізу ұсақ сыбайлас жемқорлықты азайтуға оң әсер ететіні анықталды. Дегенмен, жаңа технологиялар, техникалық және кадрлық ресурстар, сондай-ақ ведомствоаралық үйлестіру үшін құқықтық базада қиындықтар әлі де бар. Зерттеудің құндылығы құқықтық кедергілерді анықтауда және ұсыныстарды тұжырымдауда, соның ішінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы инфрақұрылымды нығайтуға бағытталған Цифрлық кодекс пен мамандандырылған ережелерді әзірлеу бастамасында жатыр. Тәжірибелік маңыздылығы нәтижелердің мемлекеттік саясатты жетілдіру, тиімді цифрлық орта құру және Қазақстанның көлік секторындағы ашықтықты арттыру үшін қолданылуында жатыр.

1. Sheryazdanova G., Nurtazina R., Byulegenova B., Rystina I. Correlation Between E-Government and Corruption Risks in Kazakhstan // Utopía y Praxis Latinoamericana. 2020. Vol. 25. No. 1. P. 41–48.

2. Bhuiyan Sh. E-Government in Kazakhstan: Challenges and Its Role to Development // Public Organization Review. 2009. Vol. 10. No. 1. P. 31–47. DOI: 10.1007/s11115-009-0087-6.

3. Knox C., Janenova S. The e-government paradox in post-Soviet countries // International Journal of Public Sector Management. 2019. Vol. 32. No. 1. P. 600–615. DOI: 10.1108/IJPSM-08-2018-0173

4. Gritsenko D., Zherebtsov M. E-Government in Russia: Plans, Reality, and Future Outlook // The Palgrave Handbook of Digital Russia Studies. Cham: Palgrave Macmillan, 2020. P. 33–51. DOI: 10.1007/9783-030-42855-6_3

5. Бершадская Л., Чугунов А. Опыт и методы исследования развития инфраструктуры электронного правительства в России // Вопросы государственного и муниципального управления. – 2013. – № 1. – С. 137–162.

6. Shim D.C., Eom T.H. E-Government and Anti-Corruption: Empirical Analysis of International Data // InternationalJournalofPublicAdministration.2008.Vol.31.No.3.P.298–316.DOI:10.1080/01900690701590553

7. Transparency International. Corruption Perceptions Index 2020–2024. URL: https://www.transparency.org/en/cpi/2024

8. Закон Республики Казахстан от 24 ноября 2015 года № 418 V ЗРК «Об информатизации». URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z1500000418

9. Закон Республики Казахстан от 21 сентябpя 1994 года № 156. «О транспорте в Республике Казахстан». URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z940007000_

10. Закон Республики Казахстан от 3 октября 2024 года № 130-VIII ЗРК «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам организации движения отдельных видов транспортных средств и цифровизации дорожной безопасности». URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z2400000130

11. Cулейменов М.К. Цифровой кодекс как показатель кризиса системы правотворчества в Казахстане // Zakon.kz. – 18.11.2025. URL: https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=38373267