Акционерлік қоғамды қосылу түрінде қайта құру: теориялық және тәжірибелік ерекшеліктері

Осы мақала Қазақстан Республикасының азаматтық және корпоративтік құқық жүйесінде акционерлік қоғамды қосылу түрінде қайта құруды құқықтық реттеуді кешенді зерттеуге арналған. Тақырыптың өзектілігі рәсімніңкезеңдеріменқұжаттарынсаралаукүрделілігімен, корпоративтікоргандардыңөкілеттіктерінбірыңғай айқындау қажеттілігімен және активтерге, міндеттемелерге мен корпоративтік құқықтарға қатысты әмбебап құқық мирасқорлығының өлшемдерін белгілеумен түсіндіріледі. Мақаланың нормативтік негізін Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, «Акционерлік қоғамдар туралы» Заңы, мемлекеттік тіркеу туралы заң, монополияға қарсы реттеу актілері және бағалы қағаздар нарығының ережелері құрайды. Зерттеуде қайта құру нысандарының арақатынасына, қосылудың негізгі элементтерін (өткізу актісі, акцияларды айырбастау және шығарылымдарын жою, кредиторларды хабардар ету, уәкілетті органдармен келісу) айқындауға және олардың құқық қолдану тәжірибесіндегі өзара байланысына ерекше назар аударылады. Сонымен қатар құқық мирасқорлығының доктриналық тәсілдері, жауапкершілік шектері, мерзімдер мен дәлелдемелік талаптар талданады. Қайта ұйымдастырудың аяқталу сәті мен мүлікке құқықтардың өтуі, тәуекелдерді бөлу мәселелері және рәсімдік мерзімдердің бұзылуының салдарлары зерттеледі. Зерттеу нәтижесінде құқықтық айқындықты арттыруға, тәсілдерді бірыңғайландыруға және Қазақстан Республикасының коммерциялық айналымындағы қосылу рәсімдерін жетілдіруге бағытталған негізделген қорытындылар мен ұсынымдар жасалды.

1. Гражданский кодекс Республики Казахстан (Общая часть) от 27 декабря 1994 года № 268-XIII. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/K940001000_#z185

2. Гражданское право. Общая часть: курс лекций. – Алматы: Нур-пресс, 2006. – 722 с.

3. Tcyganov A.A. Abuse of Corporate Rights in Reorganization (Merger) of Business Entities: A View from Russia // BRICS Law Journal. 2022, no. 9(2), pp. 110–131.

4. Братусь С.Н. Субъекты гражданского права. – М.: Государственное издательство юридической литературы, 1950. – 368 с.

5. Шакаров А.А. Актуальные проблемы защиты прав кредиторов и участников при реорганизации акционерных обществ в формах слияния и присоединения // Молодой ученый. – 2023. – № 50(497). – С. 337–339.

6. Алферов А.В. Реорганизация юридических лиц в форме разделения и выделения // Гуманитаристика в условиях современной социокультурной трансформации: материалы VIII Всероссийской научно-практической конференции с международным участием. Липецк, 9–10 ноября 2018 г. – Липецк: Липецкий государственный педагогический университет имени П.П. Семенова-Тян-Шанского, 2018. – С. 82–84.

7. Фомичева Н.В. Акционерное право: Учебник и практикум для вузов. – М: Издательство Юрайт, 2025. – 191 с.

8. Постановление Государственного комитета Республики Казахстан по ценовой и антимонопольной политике от 29 июля 1996 г. № 6/94 «Об утверждении Положения о порядке согласования с антимонопольными органами проектов договоров о слиянии (присоединении) акционерных обществ». URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/V960000224

9. Макарова О.А. Договор о слиянии: актуальные вопросы правоприменения // Вестник СанктПетербургского университета. Право. – 2021. – Т. 12. – № 1. – С. 127–142.

10. Гражданский кодекс Республики Казахстан (Общая часть): комментарий (постатейный): в 3 кн. Кн. 1. Статьи 1–114. – Изд. 4-е, испр. и доп., с использованием судебной практики. – Алматы, 2020. – 896 с.

11. Прусс Э.И., Юлова Е.С. Некоторые проблемы правового регулирования порядка составления передаточного акта при реорганизации хозяйственных обществ // Образование и право. – 2023. – № 3. – С. 111–115.

12. Закон Республики Казахстан от 13 мая 2003 года № 415 «Об акционерных обществах». URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z030000415_/z030415.htm

13. Корпоративное право: учебный курс: в 6 т. Т. 3: Органы хозяйственного общества / отв. ред. И.С. Шиткина. – 3-е изд., испр. – М.: Статут, 2025. – 304 с.

14. Закон Республики Казахстан от 28 февраля 2007 года № 234 «О бухгалтерском учете и финансовой отчетности». URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z070000234_

15. Постановление Правления Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка от 30 марта 2020 года № 42 «Об утверждении Правил государственной регистрации выпуска объявленных акций, регистрации изменений и (или) дополнений в проспект выпуска акций, утверждения отчета об итогах размещения акций акционерного общества, отчета об обмене размещенных акций акционерного общества одного вида на акции данного акционерного общества другого вида, аннулирования выпуска объявленных акций, Требований к документам для государственной регистрации выпуска объявленных акций, регистрации изменений и (или) дополнений в проспект выпуска акций, утверждения отчета об итогах размещения акций акционерного общества, отчета об обмене размещенных акций акционерного общества одного вида на акции данного акционерного общества другого вида...». URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2000020223

16. Закон Республики Казахстан от 17 апреля 1995 года № 2198 «О государственной регистрации юридических лиц и учетной регистрации филиалов и представительств». URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z950002198

17. Информация о добровольной реорганизации АО «Альянс Банк» в форме присоединения к АО «Альянс Банк» АО «Темiрбанк» и АО «ForteBank». URL: https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=31646989&pos=4;-106#pos=4;-106

18. Кузнецов А.А. Реорганизация хозяйственных обществ: гражданско-правовые способы защиты прав и интересов участников и кредиторов: дис. … канд. юрид. наук. – М., 2021. – 345 с.

19. Завершилось присоединение Qazkom к Halyk Bank. URL: https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=32150363

20. Нацбанк сообщил о реорганизации ипотечной организации «Баспана». URL: https://online. zakon.kz/Document/?doc_id=36186959