Денсаулық сақтау саласындағы заңнаманы жаһандық ықпалдасу және біріздендіру шеңберіндегі Ресей мен Қазақстан ынтымақтастығының тәжірибесі

Бұл мақалада Ресей мен Қазақстан арасындағы қоғамдық денсаулық сақтау саласындағы ынтымақтастықтың қазіргі шындығы мен перспективалары қарастырылады. Тақырыптың өзектілігі жаһандану, халықаралық аренадағы саяси және экономикалық тұрақсыздық жағдайында құқықтық мәдениеттердің белсенді түрде жақындасуынан және эпидемиялар мен балалар өлімі сияқты шекарааралық тұрғыдан денсаулық сақтау жүйесіне қойылатын қиындықтардың артуынан туындайды. COVID-19 пандемиясы осы тұрғыда халықаралық қатынастардың дамуын жеделдетті, жаһандық қиындықтарды құқықтық реттеудегі кемшіліктерді ашып көрсетті, заңнамалық үйлестіру қажеттілігін атап өтті. Нәтижелер ынтымақтастықтың көп деңгейлі сипатын көрсетеді: денсаулық сақтау тұрғысынан халықаралық қатынастарды құқықтық реттеу ұйымдастырушылық және институционалдық деңгейде, яғни күш-жігерді үйлестіруді; ақпараттық деңгейде, яғни деректер алмасуды және кәсіби деңгейде реттеуді білдіреді. Кең заңнамалық базаға сүйене отырып, мақалада құқық қорғау саласындағы белгісіздік, шекарааралық деректер алмасудың егжей-тегжейлі тетіктерінің болмауы және жаһандық қауіптер мен қиындықтарға қарсы тұру үшін құқықтық реттеудің жеткіліксіздігі мәселелері атап өтіледі. Перспективалы салаларға жұқпалы ауруларды бақылау, цифрлық стандарттарды әзірлеу, медициналық қызметтерді экспорттау және медициналық туризм аясындағы ынтымақтастық, сондай-ақ жасанды интеллектті қарастыру тұрғысынан заңнаманы үйлестіру жөніндегі күш-жігер кірді. Жалпы алғанда, қазіргі заманғы қиындықтарды жеңудегі ынтымақтастықтың маңыздылығы атап өтілді, қоғамдық денсаулық сақтау саласында туындайтын қоғамдық қатынастарды жаңғырту бойынша ұсыныстар ұсынылды.

1. В США от птичьего гриппа H5N5 умер человек. Готовы ли ученые к новой угрозе? URL: https://rg.ru/2025/12/03/nabliudat-bez-paniki.html (дата обращения: 07.12.2025)

2. Вспышка гепатита А в Чехии: за год заболеваемость выросла в 20 раз. Как не привезти вирус из поездки домой. URL: https://rg.ru/2025/12/03/v-chehii-zabolevaemost-gepatitom-a-vyrosla-za-god-v-20-raz.html (дата обращения: 07.12.2025)

3. Детская смертность в мире вырастет впервые в XXI веке. URL: https://www.kommersant.ru/doc/8251359 (дата обращения: 07.12.2025)

4. Давыдова Ю.А., Каргаполова Е.В. Сотрудничество России и Казахстана как вектор евразийской интеграции // Евразийская интеграция: экономика, право, политика. – 2022. – Т. 16. – № 2. – С. 51–59.

5. Гюльбяков Н.Р., Алексеева Н.В., Гюльбякова Х.Н. Цифровизация в здравоохранении: актуальный обзор литературы // Международный научно-исследовательский журнал. – 2024. – № 11(149). – С. 1–8.

6. Умная камера здоровья Жираф – устройство, предназначенное для домашнего осмотра. URL: https://monitoring.sberhealth.ru/giraffe/ (дата обращения 10.12.2025)

7. Декларация о переходе межгосударственных отношений Российской Федерации и Республики Казахстан на уровень всеобъемлющего стратегического партнерства и союзничества 12 ноября 2025 г. URL: http://www.kremlin.ru/supplement/6415 (дата обращения: 07.12.2025)

8. О подписании Соглашения между Правительством Российской Федерации и Правительством Республики Казахстан о сотрудничестве в области обеспечения санитарно-эпидемиологического благополучия населения: Распоряжение Правительства Российской Федерации от 30 ноября 2024 г. № 3511-р. URL: http://publication.pravo.gov.ru/document/0001202412020029?ysclid=mivjmli0pm998607471&index=1 (дата обращения: 07.12.2025)

9. О подписании Соглашения между Правительством Республики Казахстан и Правительством Российской Федерации о сотрудничестве в области обеспечения санитарно-эпидемиологического благополучия населения: Постановление Правительства Республики Казахстан от 10 ноября 2025 г. № 949. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2500000949 (дата обращения: 07.12.2025)

10. О подписании Соглашения между Правительством Российской Федерации и Правительством Республики Казахстан о сотрудничестве в области здравоохранения: Распоряжение Правительства Российской Федерации от 14 октября 2024 г. № 2844-р. URL: http://publication.pravo.gov.ru/document/0001202410150018?ysclid=miw1w4yi21501459895&index=2 (дата обращения: 07.12.2025)

11. Соглашение о сотрудничестве в области санитарной охраны территорий государств – участников Содружества Независимых Государств от 28 мая 2021 г. (вступило в силу для Российской Федерации 9 июня 2022 г.). URL: http://publication.pravo.gov.ru/document/0001202210180002 (дата обращения: 07.12.2025)

12. Модельный закон «О цифровом здравоохранении», утвержденный постановлением Межпарламентской Ассамблеи государств – участников Содружества Независимых Государств от 14 апреля 2023 года № 55-22. URL: https://iacis.ru/baza_dokumentov/modelnie_zakonodatelnie_akti_i_rekomendatcii_mpa_sng/modelnie_kodeksi_i_zakoni/40 (дата обращения: 25.12.2025)

13. Соглашение между Правительством Республики Казахстан и Правительством Российской Федерации о сотрудничестве в области здравоохранения, утвержденное Постановлением Правительства Республики Казахстан от 10 ноября 2025 года № 948. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2500000948 (дата обращения: 25.12.2025)

14. Договор о Евразийском экономическом союзе 29 мая 2014 г. URL: https://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_163855/ (дата обращения: 09.12.2025)

15. Приложение № 30 «Протокол об оказании медицинской помощи трудящимся государств-членов и членам семей» к Договору о Евразийском экономическом союзе от 29 мая 2014 г. URL: https://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_163855/97df3682a3327cccddbef7b2f784c62b37359b64/ (дата обращения: 09.12.2025)

16. Ерубаев Т.К., Ковалева Г.Г., Мека-Меченко Т.В., Абдел З.Ж., Сутягин В.В., Кислицын Ю.В., Беляев А.И., Ким И.Б. Международное сотрудничество Казахстана в профилактике особо опасных инфекций // Проблемы особо опасных инфекций. – 2022. – № 4. – С. 63–68.

17. Россия и Казахстан запустили совместную программу подготовки врачей. URL: https://ria.ru/20250914/vrachi-2041848025.html (дата обращения: 09.12.2025)

18. Smagulov A., Kurakbayev K., Baimakhanov A., Zhandossov O., Abilkaiyr N., Zhakupova M., Bapayeva M., Kapanova G., Alikeyeva G., Makhanbetkulova D. Transformation of the private healthcare sector in the Republic of Kazakhstan following healthcare reforms // Front Public Health. 2025 Sep 1. No. 13. P. 1608557. DOI: 10.3389/fpubh.2025.1608557. PMID: 40959630; PMCID: PMC12433977.

19. Baizhiyenova K., Janguzhiyev M., Baibulsinova A., Serikova L., Zhalekenova G. (2024). History of health care development in the Republic of Kazakhstan // Salud, Ciencia y Tecnología. 2024. No. 4. P. 577. DOI: 10.56294/saludcyt2024.577

20. Semenova Yu., Lim L., Salpynova Zh., Gaipova A., Jakovljevicc M. Historical evolution of healthcare systems of post-soviet Russia, Belarus, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan, Uzbekistan, Armenia, and Azerbaijan: A scoping review // Heliyon. 2024. Vol. 10. e29550. P. 1–26.