Қазақстан Республикасында жасанды интеллект технологияларын әзірлеуді, енгізуді және пайдалануды құқықтық реттеудің проблемалық аспектілері

Ұсынылған мақала цифрландыру кезеңіндегі қоғам өмірінің ең өзекті салаларының біріне, атап айтқанда Қазақстанда жасанды интеллект технологияларын әзірлеуге/енгізуге/пайдалануға бағытталған әрекеттерді құқықтық реттеуге арналған. Бұл технологиялардың кең таралуы олардың әр түрлі интернет-ресурстар мен платформаларда дауыстық көмекшілерді, чатботтарды және пайдаланушыларды онлайн қолдау жүйелерін күнделікті қолдануымен расталады. Біздің зерттеуіміздің мақсаты Қазақстан Республикасында жасанды интеллект технологияларын әзірлеуді, енгізуді және пайдалануды құқықтық реттеу кезінде туындайтын проблемаларды талдау, сондай-ақ нормалары жасанды интеллект технологияларын әзірлеу мен енгізудің этикалық аспектісін регламенттейтін нормативтік-құқықтық актілерді әзірлеу бойынша ұсыныстар жасау болып табылады. Демек, қарастырылып отырған процестерді құқықтық реттеудің негізгі мәселелерін анықтауда мақаланың ғылыми және практикалық маңыздылығының болуын атап өтуге болады. Біз жүргізген жүйелік талдаудың негізгі әдістері құқықтық модельдеуге шоғырланды. Біз сондай-ақ пайдаланылған талдау әдісінің арқасында бірқатар сұрақтарды ашамыз, бірақ қолданылатын әдістемелік база мен материалдар туралы толығырақ мақалада тоқталамыз.

1. Australian Researches Released the World’s First AI-developed Vaccine. URL: https://www.splice-bio.com/australian-researchers-released-the-worlds-first-ai-developed-vaccine/ (accessed: 24.12.2025)

2. AlphaFold Algorithm Predicts COVID-19 Protein Structures. URL: https://www.infoq.com/news/2020/03/deepmind-covid-19/ (accessed: 24.12.2025)

3. Сарсенбаева Б.Б., Шаркемелов А.К., Бегимбаев С.А. Интеграция искусственного интеллекта в криминалистическую практику: от анализа данных к принятию решений // Eurasian Scientific Journal of Law. – 2025. – № 4(13). – С. 206–216.

4. Закон Республики Казахстан «Об информатизации» от 24 ноября 2015 года № 418-V ЗРК. В редакции Закона РК от 17.11.2025 № 231-VIII // Ведомости Парламента РК, 2015 г. № 22-V. Ст. 155.

5. Постановление Правительства Республики Казахстан «Об утверждении Концепции развития искусственного интеллекта на 2024–2029 годы» от 24 июля 2024 года № 592. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2400000592 (дата обращения: 26.12.2025)

6. Ibragimova Z.G., Dzhumabayeva K.A., Stvol M. Legal regulation of artificial intelligence: international experience and challenges for Kazakhstan // Eurasian Scientific Journal of Law. 2025. № 4(13). Р. 272–282.

7. Понкин И.В., Редькина А.И. Искусственный интеллект с точки зрения права // Вестник Российского университета дружбы народов. Серия: Юридические науки. – 2018. – Т. 22. – № 1. – С. 91–109.

8. Рекомендация об этических аспектах искусственного интеллекта (ЕС) // ЮНЕСКО. URL: https://www.unesco.org/ru/artificial-intelligence/recommendation-ethics (дата обращения: 08.01.2026)

9. Миронова А. 33 организации из 22 государств присоединились к Кодексу этики в сфере ИИ // Системы безопасности. URL: https://www.secuteck.ru/news/33-organizacii-iz-22-gosudarstv-prisoedinilis-k-kodeksu-ehtiki-v-sfere-ii (дата обращения: 27.12.2025)

10. Artificial Intelligence Act (Regulation (EU) 2024/1689) // Future of Life Institute. URL: https://artificialintelligenceact.eu/the-act/ (accessed: 26.12.2025)

11. Новый закон об ИИ в ЕС: строгие ограничения для технологий и крупные штрафы // Общественный фонд «Евразийский цифровой фонд». URL: https://digitalrights.asia/events/new-eu-ai-act-strictrestrictions-on-technology-and-hefty-fines/ (дата обращения: 05.01.2026)

12. France first EU country to adapt its highway code for self-drive cars. URL: https://www.connexionfrance. com/article/French-news/France-first-EU-country-to-adapt-its-highway-code-for-self-drive-cars (accessed: 05.01.2026)

13. Finocchiaro G. The regulation of artificial intelligence // AI & Society (Springer Science and Business Media LLC). 2023. No. 4. Р. 1961–1968.

14. Yara O., Brazheyev A., Golovko L., Bashkatova V. Legal Regulation of the Use of Artificial Intelligence: Problems and Development Prospects // European Journal of Sustainable Development. 2021. Vol. 10. No. 1. URL: https://ecsdev.org/ojs/index.php/ejsd/article/view/1170 (accessed: 05.01.2026)

15. Белозерцева В.В. Правовое регулирование искусственного интеллекта // Пробелы в российском законодательстве. – 2024. – Т. 17. – № 6. – C. 78–86.

16. Pokrovskaya A. The Legal Status of Artificial Intelligence: The Need to Form a Legal Personality and Regulate Copyright // Artificial Intelligence and Applications. 2025. Vol. 3. No. 2. Р. 179–191.

17. Scherer M.U. Regulating Artificial Intelligence Systems: Risks, Challenges, Competencies, and Strategies // Harvard Journal of Law & Technology. 2016. No. 29(2). URL: https://jolt.law.harvard.edu/articles/pdf/v29/29HarvJLTech353.pdf (accessed: 08.01.2026)

18. Цифровой кодекс Республики Казахстан от 9 января 2026 года № 255-VIII ЗРК // ИПС «Параграф». URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000255 (дата обращения: 08.01.2026)

19. Никитенко С.В. Международно-правовое регулирование искусственного интеллекта: анализ текущего состояния и перспективы развития // Вестник Волжского университета им. В.Н. Татищева. – 2021. – Т. 1. – № 2(98). – С. 151–163.

20. Petit N. Law and Regulation of Artificial Intelligence and Robots – Conceptual Framework and Normative Implications // SSRN (Elsevier Inc.). March 9, 2017. URL: https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2931339 (accessed: 08.01.2026)