Жаңа мемлекеттік қызметтің этикалық негіздері: концептуалдық тәсілдер және құқықтық өлшем

Бұл мақалада мемлекеттік қызметті басқару тұжырымдамасындағы жаңа тәсілдер қарастырылады, оның ішінде цифрландыру мен ұйымдастырушылық этиканың өзара байланысына баса назар аударылады. Негізгі тақырып – дәстүрлі әкімшіліктен азаматтардың қатысуына, сервистік логикаға және цифрлық жетілуге бағытталған модельдерге көшу қажеттілігі. Заманауи мемлекеттік қызмет бейнесін қалыптастыратын өзекті тұжырымдамаларға ерекше мән беріледі: қоғамға қызмет етуді және азаматтармен диалогты басты қағида етіп ұстанатын New Public Service (NPS); қоғамдық құндылық құруға және көп тарапты басқаруға бағытталған Public Value Management (PVM); икемділікке, жедел бейімделуге және инновациялық шешімдерді енгізуге негізделген Agile Public Administration; сондай-ақ технологиялық трансформация мен деректерді пайдалануға басымдық беретін Digital Government тұжырымдамасы. Авторлар тиімді реформаларды этикалық нормаларды сақтау, проактивті мінез-құлық және өзгерістерге дайындыққа негізделген ұйымдық мәдениеттің параллельді дамуынсыз жүзеге асыру мүмкін еместігін атап көрсетеді. Зерттеуде цифрландыру мен қызметтік этиканы өзара толықтыратын трансформация векторлары ретінде қарастыру ұсынылады. Мемлекеттік органдар қызметінде басқарудың икемді, тиімді құралдарын енгізу мүмкіндіктері талданады. Қазақстан Республикасының құқықтық және мәдени-тарихи контекстін ескере отырып, халықаралық тәжірибені бейімдеудің стратегиялық маңызы туралы қорытынды жасалады.

1. Жанузакова Л.Т., Тайторина Б.А., Алимбетова А.Р. Ответственность государственных служащих за нарушение служебной дисциплины и служебной этики // Eurasian scientific journal of law. – 2025 – № 2(11). – С. 19–30.

2. Janenova S., Knox C. Civil service reform in Kazakhstan: trajectory to the 30 most developed countries? // International Review of Administrative Sciences. 2019, vol. 85, no. 3, pp. 419–439.

3. Tang H., An. S., Zhang L., Xiao Y., Li X. The Antecedents and Outcomes of Public Service Motivation: A Meta-Analysis Using the Job Demands–Resources Model. Behav. Sci. 2024, vol. 14, p. 861. DOI:10.3390/bs14100861.

4. Khamzina Z., Buribayev Y., Tileubergenov Y. Institutionalizing integrity: rethinking ethical and cultural standards in Kazakhstan’s civil service. Front. Polit. Sci. 2025, no. 7, p. 1573608. DOI: 10.3389/fpos.2025.1573608.

5. UN E-Government Survey 2025. URL: https://publicadministration.un.org/egovkb/en-us/reports/un-egovernment-survey-2025

6. Lawton A., Van Der Wal Z., Huberts L. Ethics in public policy and management: A global research companion. London: Routledge, 2016. 428 p. DOI: 10.4324/9781315716894.

7. Yesbergen Р., Shamisheva Н. Transformation of the Public Administration system in the regions of Kazakhstan. ECONOMIC Series of the Bulletin of the L.N. Gumilyov ENU. 2023, no. 1, pp. 63–72. URL: https://bulecon.enu.kz/index.php/main/article/view/353

8. Denhardt J.V., Denhardt R.B. The New Public Service: Serving, Not Steering. 4th ed. New York: Routledge, 2015. 256 p.

9. Moore M.H. Recognizing Public Value. Cambridge: Harvard University Press, 2013. 402 p.

10. OECD. The Path to Becoming a Data-Driven Public Sector. Paris: OECD Publishing, 2020. 198 p.

11. Timm M. Anti-Corruption Reform in Georgia: Between Success and Fragility // Journal of Public Administration and Policy Research. 2018, vol. 10(3), pp. 27–35.

12. Public Administration In Germany. URL. https://library.oapen.org/bitstream/id/fecf05b2-1d66-4c70ae7c-e7dcac64af99/2021_Book_PublicAdministrationInGermany.pdf