Бизнестің қатысуымен шарттық қатынастарда электрондық төлемді пайдаланудың құқықтық құралдары

Осы ғылыми мақалада бизнестің қатысуымен келісімшарттық қатынастарда электрондық төлемді пайдаланудың құқықтық құралдары қаралды. XXI ғасырдың басында экономикалық қатынастардың жаһандану процестерінің басталуы және ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың даму деңгейі адамдарға қолма-қол ақшасыз төлем операцияларын жетілдіру идеясын жүзеге асыруға мүмкіндік берді. Бұл процесс банктердің менеджерлері мен кассалары алдында ұзын-сонар кезектерді болдырмай, төлем тапсырмалары мен төлем талаптарының бірнеше бума нұсқаларын рәсімдеусіз жүзеге асады. Қолма-қол ақшасыз төлемдерге цифрлық арналар арқылы қаражат аудару, банк карталары бойынша төлем жасау, онлайн-банкинг, мобильді қосымшалар, электрондық әмияндар және басқа да әдістер жатады. Электрондық төлемдер тауарлар мен қызметтерді қашықтықтан тез және ыңғайлы төлеуге мүмкіндік береді. Жаңа ғылыми тәсіл негізінде электрондық төлем құралдарын аудару туралы шарт атаусыз шарттың азаматтық-құқықтық белгілеріне ие деген көзқарас қалыптастырылған. Айта кету керек, шарттың бұл түрі азаматтық заңнамада бекітілмеген. Кәсіпкерлік айналымның елеулі көрсеткіштері электрондық коммерция үшін құқықтық жағдайларды қамтамасыз ету болып табылатын электрондық коммерция туралы жеке заңды қабылдау үшін негіз болады: электрондық коммерцияны жүзеге асыратын тұлғалардың құқықтары мен міндеттерін бекіту; өз қолының аналогтары қол қойған электрондық құжаттарды пайдалана отырып мәмілелер жасау қағидаларын айқындау; төлемді жүзеге асырудың егжей-тегжейлі тәртібін белгілеу; сондай-ақ электрондық құжаттарды сот дәлелдемелері ретінде тану.

1. E-commerce worldwide – statistics & facts. URL: https://www.statista.com/topics/871/online- shopping/#dossierKeyfigures

2. Sulabh А. Payments modernization: рlaying the long game. 2020, 17 Nov. URL: https://www.accenture.com/us-en/insights/banking/payments-modernization-playing-long-game

3. Об электронной коммерции в Республике Казахстан. URL: https://stat.gov.kz/ru/news/ob-elektronnoy-kommertsii-v-respublike-kazakhstan1/

4. Риски онлайн-продаж: технические сбои и права потребителей. URL: https://www.alrud.ru/publications/1363

5. Суд обязал ИП вернуть более миллиона тенге за непоставленный товар. URL: https://inbusiness.kz/ru/last/sud-obyazal-ip-vernut-bolee-milliona-tenge-za-nepostavlennyj-tovar

6. О покупках товаров в Интернете. URL: https://www.gov.kz/memleket/entities/mti-kzpp/press/article/details/98227

7. Ситник А.А. Перспективы правового регулирования виртуальных (крипто-) валют: социальноправовое исследование // Вестник университета имени О.Е. Кутафина (МГЮА). – 2019. – № 7(59). – С. 117–120.

8. Белых В.С. Криптовалюта как средство платежа: новые подходы и правовое регулирование // Вестник университета имени О.Е. Кутафина (МГЮА). – 2019. – № 2(54). – С. 139–146.

9. Шайдуллина В.К. Криптовалюта как новое экономико-правовое явление // Вестник ГУУ. – 2018. – № 2. – С. 137–142.

10. Головенчик Г. Сущность, классификация и особенности электронной коммерции // Наука и инновации. – 2020. – № 4(206). – С. 39–45.

11. Тимченко Е.Н. Международная электронная торговля: особенности регулирования розничного сектора // Российский внешнеэкономический вестник. – 2020. – № 10. – С. 120–134.

12. Захаров А.Н. Обзор развития электронной торговли в мировой экономике: вызовы и последствия пандемии // Российский внешнеэкономический вестник. – 2020. – № 12. – С. 18–32.

13. Попова Н.А. Правовое регулирование электронных денежных средств в России // Вестник науки и образования. – 2020. – № 6–2(84). – С. 12–14.

14. Федоренко Н.В. Электронные денежные средства. Правовое регулирование в Российской Федерации и Европейском союзе // Вестник РГЭУ РИНХ. – 2016. – № 4(56). – С. 233–236.

15. Usher P. The Early History of Deposit Banking in Mediterranean Europe. Vol. 1. N.Y.: Russel and Russel, 1967. P. 9, 192.

16. Саватье Р. Теория обязательств. Юридический и экономический очерк: Перевод с французского – М.: Издательство «Прогресс», 1972. – С. 261–262.

17. Коростелев М.А. Правовой режим электронных денег в гражданском законодательстве: дис. … на соискание ученой степени канд.юридич. наук. – М., 2015. – С. 55–65.

18. Белов В.А. Денежные обязательства. – М.: ЮрИнфоР, 2001. – С. 153, 156.

19. Крутин Ю.В. Электронная коммерция. – Екатеринбург, 2018. – С. 28–29.

20. Mann C.L., Eckert S.E., Knight S.C. Global Electronic Commerce: A Policy Primer. Washington: Institute for International Economics, 2000. P. 66.