ІІО қызметінде жасанды интеллектіні енгізу арқылы киберқауіпсіздікті арттыру тетіктері

Қазіргі таңда жасанды интеллект технологиялары құқық қорғау саласында түбегейлі өзгерістердің катализаторына айналып отыр. Киберқылмыстардың күрделенуі, трансшекаралық сипатқа ие болуы және цифрлық кеңістіктегі қылмыстық белсенділіктің көбеюі Ішкі істер органдарының жаңа тәсілдер мен құралдарды қолдануын талап етеді. Осы мақалада ІІО қызметіне жасанды интеллектіні енгізудің негізгі тетіктері, оның киберқауіпсіздікті қамтамасыз етудегі рөлі және практикалық іске асырудың институционалдық, құқықтық және техникалық аспектілері жан-жақты қарастырылған. Зерттеу барысында халықаралық ұйымдардың Interpol, Europol, UNICRI және OECD стратегиялық құжаттары мен ұсынымдарына, сондайақ Қазақстан Республикасының ұлттық цифрландыру және киберқауіпсіздік стратегиялары на талдау жасалды. Зерттеу барысында ЖИ ІІО қызметіне енгізудің тиімділігін бағалау және оның киберқауіпсіздік жүйесіне ықпалын анықтау мақсатында жүйелі талдау әдісі, шетелдік және отандық тәжірибелерді салыстыру негізінде ІІО қызметінде ЖИ қолданудың ерекшеліктері мен артықшылықтары зерттелді.

1. Responsible AI Innovation in Law Enforcement Toolkit // United Nations Interregional Crime and Justice Research Institute. 2024. P. 8–13. URL: https://unicri.org (accessed: 12.10.2025)

2. AI and Policing: The Benefits and Challenges of Artificial Intelligence for Law Enforcement. The Hague: European Union Agency for Law Enforcement Cooperation. URL: https://www.europol.europa.eu (accessed: 10.10.2025)

3. 2023–2029 жылдарға арналған цифрлық трансформация, ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласын және киберқауіпсіздікті дамыту тұжырымдамасын бекіту туралы: Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 28 наурыздағы № 269 қаулысы. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300000269/history (өтініш берілген күн: 10.10.2025)

4. Кибершабуылдарға қарсы әрекет ету ұлттық орталығын күшейту туралы: баспасөз ақпараты. – Астана, 2025. URL: https://www.gov.kz (өтініш берілген күн: 10.10.2025)

5. Ақпараттандыру туралы: Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 24 қарашадағы № 418-V ҚРЗ Заңы. URL: https://www.adilet.zan.kz (өтініш берілген күн: 10.10.2025)

6. Дербес деректер және оларды қорғау туралы: Қазақстан Республикасының 2013 жылғы 21 мамырдағы № 94-V Заңы. URL: https://www.adilet.zan.kz (өтініш берілген күн: 10.10.2025)

7. Қылмыспен күресте жасанды интеллект әдістерін қолдану // Russian Law Journal. – № 12 (2). URL: https://www.russianlawjournal.org.

8. Құқық қорғау органдарындағы жасанды интеллект: заңсыз ақша ағындарын бұзуға арналған жасанды интеллект шешімдері // eucrim – The European Criminal Law Associations’ Forum. 2023. No. 1. Р. 60–66. URL: https://eucrim.eu (accessed: 11.10.2025)

9. Цифрлық Әлемнің қауіпсіздігін қамтамасыз ету: жасанды интеллект (AI) қолдайтын зиянды бағдарламалар мен интрузияны анықтау арқылы интеллектуалды инфрақұрылымдар мен цифрлық индустрияларды қорғау. URL: https://arxiv.org (өтініш берілген күн: 10.10.2025)

10. Жасанды интеллект және полиция қызметі: жасанды интеллекттің құқық қорғау органдары үшін артықшылықтары мен қиындықтары // Luxembourg: Publications Office of the European Union. URL: https://op.europa.eu (өтініш берілген күн: 12.10.2025)

11. Құқық қорғау органдарындағы жасанды интеллекттің жауапты инновацияларына арналған құралдар жинағы. – Lyon: INTERPOL. URL: https://www.interpol.int (өтініш берілген күн: 10.10.2025)

12. Жасанды интеллектті өзгерту: Еуропол ауыр ұйымдасқан қылмыс пен терроризммен күресу үшін жасанды интеллектті қалай пайдаланады // Академиялық журнал. – 2023. – № 72(9). URL: https://belugyiszemlejournal.org (өтініш берілген күн: 10.10.2025)

13. Principles for Responsible AI Innovation in Law Enforcement. URL: https://ai-lawenforcement.org (accessed: 10.10.2025)

14. Application of AI in Law Enforcement and Crime Prevention: MNU Research-Based Evaluation Enhances the Legislative Process in Kazakhstan. URL: https://mnu.kz/news (accessed: 10.10.2025)