Онлайн еңбекті халықаралық-құқықтық реттеу қағидаттары мен ерекшеліктері

Бұл зерттеуде онлайн еңбекті халықаралық-құқықтық реттеу қағидаттары және олардың дәстүрлі жұмыспен қамту нысандарынан ерекше белгілері талданады, олардың Қазақстан үшін қолданылуы мен маңыз дылығына ерекше назар аударылады. Бұл мақалада әділ қарым-қатынас, кемсітушілікке жол бермеу, еңбек қауіпсіздігі, қауымдастық құқықтары, жеке өмірге қол сұғылмаушылық және деректерді қорғау және цифрлық платформа қызметкерлерін жіктеуге қатысты қиындықтарды қоса алғанда, онлайн еңбекті реттеудің негізгі аспектілері қарастырылады. Зерттеу онлайн еңбектің трансшекаралық сипатын және онымен байланысты юрисдикциялық қиындықтарды көрсетеді. Зерттеу әдіснамасы халықаралық құқық нормаларын, ғылыми еңбектерді және құқық қолдану тәжірибесін кешенді талдауға негізделеді. Зерттеу барысында алынған қорытындылар қолданыстағы құқықтық реттеу тетіктерін цифрлық экономиканың нақты талаптарына сәйкестендіру, сондай-ақ Қазақстанда онлайн еңбек қатынастарын құқықтық реттеудің жаңа, инновациялық бағыттарын қалыптастыру қажеттігін айқындайды. Зерттеу нәтижелері онлайн еңбек қатынастарын құқықтық реттеу саласындағы халықаралық қағидалар мен үздік тәжірибелерді негізге ала отырып, Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасын одан әрі жетілдіруге бағытталған нақты ұсыныстар жүйесін қалыптастыруға мүмкіндік береді.

1. Berg J., Furrer M., Harmon E., Rani U., Silberman M.S. Digital labour platforms and the future of work: Towards decent work in the online world. Geneva: International Labour Organization, 2018. URL: https://www.ilo.org/publications/digital-labour-platforms-and-future-work-towards-decent-work-online-world (accessеd: 21.12.2025)

2. Bolger v. Amazon.com, LLC // Апелляционный суд штата Калифорния. – 2020. – Судебное решение. URL: https://caselaw.findlaw.com/court/ca-court-of-appeal/2080950.html.

3. Ajunwa I., Crawford K., Schultz J. Limitless worker surveillance // California Law Review. 2016. Vol. 105. No. 3. P. 735–776.

4. De Stefano V. The rise of the just-in-time workforce: On-demand work, crowdwork, and labor protection in the gig-economy // Comparative Labor Law & Policy Journal. 2016. Vol. 37. No. 3. P. 471–504.

5. Johnston H., Land-Kazlauskas C. Organizing on-demand: Representation, voice, and collective bargaining in the gig economy. Conditions of Work and Employment Series No. 94. Geneva: International Labour Office, 2018. 72 p.

6. Ajunwa I., Crawford K., Schultz J. Limitless worker surveillance // California Law Review. 2017. Vol. 105. No. 3. P. 735–776.

7. Kalleberg A.L., Dunn M. Good jobs, bad jobs in the gig economy // Perspectives on Work. 2016. Vol. 20. No. 1–2. P. 10–14.

8. Cherry M.A., Aloisi A. Dependent contractors in the gig economy: A comparative approach // American University Law Review. 2017. Vol. 66. No. 3. P. 635–689.

9. Graham M., Hjorth I., Lehdonvirta V. Digital labour and development: Impacts of global digital labour platforms and the gig economy on worker livelihoods // Transfer: European Review of Labour and Research. 2017. Vol. 23. No. 2. P. 135–162.

10. Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K1500000414 (өтініш берілген күн: 21.12.2025)

11. Қазақстан Республикасының Конституциясы. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K950001000_ (өтініш берілген күн: 21.12.2025)

12. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім). URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K940001000_ (өтініш берілген күн: 21.12.2025)

13. Қазақстан Республикасының «Кәсiптiк одақтар туралы» Заңы. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1400000211 (өтініш берілген күн: 21.12.2025)