Гидротехникалық құрылыстар саласындағы мемлекеттік органдар қызметінің салыстырмалы-құқықтық талдауы

Мақалада Қазақстан Республикасында гидротехникалық құрылыстарды салу және олардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жауапты мемлекеттік органдардың қызметі зерттелген. Гидротехникалық құрылыстардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы мемлекеттік-құқықтық реттеудің тиімділігін жетілдіру қажеттілігі негізделген. Салыстырмалы-құқықтық талдау негізінде Орталық Азия мемлекеттері мен өзге де шет мемлекеттердегі гидротехникалық құрылыстар қызметіне жауапты органдардың құқықтық мәртебесінің ерекшеліктеріне зерттеу жүргізіліп, гидротехникалық құрылыстарды басқарудың тиімді моделін айқындауға бағытталған ғылыми тұжырымдар жасалған. Зерттеу қорытындысында Қазақстан Республикасында гидротехникалық құрылыстар қызметіне жауапты мемлекеттік органдардың жұмысын жетілдіру қажеттілігіне қатысты тұжырымдар берілген. Сонымен қатар, елімізде гидротехникалық құрылыстар туралы арнайы заң қабылдап, уәкілетті мемлекеттік органның құзыреті мен өкілеттіктерін нақты бекіту қажеттігі туралы қорытындылар ұсынылған. Зерттеу нәтижелерін еліміздің су құқығы саласындағы ғылыми зерттеулерде және су қатынастарын құқықтық реттеуге бағытталған құқық шығармашылық қызметте қолдануға болады.

1. Махмақулов Н.И., Чориев И.Н. Меры по обеспечению безопасности гидротехнических сооружений // Наука и образование. – 2022. URL: https://www.cawater-info.net/bk/dam-safety/papers.htm (дата обращения: 23.03.2026)

2. 2026 жылы 245 гидротехникалық нысан мемлекеттік меншікке өтеді // DKNews. URL: https://dknews.kz/kz/kazak-tilindegi-makalalar/370464-2026-zhyly-245-gidrotehnikalyk-nysan-memlekettik (өтініш берілген күн: 02.05.2026)

3. Музтауов Ж., Гаврилова Ю., Умаров Д. Нормативно-правовое регулирование гидротехнических сооружений и их влияние на водную безопасность Республики Казахстан // Вестник Евразийского национального университета имени Л.Н. Гумилева. Серия: Право. – 2024. – № 146(1). – С. 158–175. URL: https://bullaw.enu.kz/index.php/main/article/view/354

4. Телеуев Г.Б., Танатбаева Ж.Е., Нарзуллаев О.Х. Некоторые вопросы правил государственного правового регулирования эксплуатации гидротехнических сооружений в Республике Казахстан // Eurasian Scientific Journal of Law. – 2025. – № 4(13). – С. 42–52. DOI: 10.46914/2959-4197-2025-1-4-42-52

5. Narzullaev O.K., Kholmuminov J.T., Baratov A.S., Mamatqulov R.P., Khamidov B.K. Ensuring the Safety of Hydraulic Structures in Central Asia: A Comparative Perspective // Legality: Jоurnal Ilmiah Hukum. 2026. Vol. 34. No. 1. P. 46–66. DOI: 10.22219/ljih.v34i1.42508

6. Миканович Д.С. Прогнозирование возникновения чрезвычайных ситуаций на грунтовых подпорных сооружениях шламохранилищ Республики Беларусь: дис. … канд. техн. наук. – Минск, 2020. – 214 с.

7. О безопасности гидротехнических сооружений: Закон Республики Узбекистан // Национальная база данных законодательства Республики Узбекистан. – 2023. URL: https://lex.uz (дата обращения: 23.03.2026)

8. О безопасности гидротехнических сооружений: Закон Республики Таджикистан // Ахбори Маджлиси Оли Республики Таджикистан. – 2020. – № 12(1), с. 825. URL: https://www.cawater-info.net/bk/water_law/pdf/tj_hts_safety_2010.pdf (дата обращения: 23.03.2026)

9. Водный кодекс Кыргызской Республики от 12 января 2005 года № 8 (в ред. 2025 г.) // Официальный интернет-портал нормативных правовых актов Кыргызской Республики. – 2025. URL: https://cbd.minjust.gov.kg (дата обращения: 23.03.2026)

10. Водный кодекс Республики Туркменистан № 685-V. – 2015. URL: https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=82935 (дата обращения: 23.03.2026)

11. Водный кодекс Азербайджанской Республики № 418-IQ. – 1997. URL: https://base.spinform.ru/show_doc.fwx?rgn=2564 (дата обращения: 23.03.2026)

12. Қазақстан Республикасының Су ресурстары және ирригация министрлігі. Ресми интернет-ресурс. URL: https://www.gov.kz/memleket/entities/water?lang=kk (өтініш берілген күн: 07.05.2026)

13. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 4 қазандағы № 863 қаулысы «Қазақстан Республикасының Су ресурстары және ирригация министрлігінің кейбір мәселелері» // Әділет. URL: https://adilet.zan.kz (өтініш берілген күн: 07.05.2026)

14. Қазақстан Республикасының Су кодексі № 178-VIII. – 2025. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K2500000178 (өтініш берілген күн: 07.05.2026)

15. «Гидротехникалық құрылыстардың қауіпсіздігі туралы регламентті бекіту туралы» ҚР Су ресурстары және ирригация министрінің 2025 жылғы 15 шілдедегі № 173-НҚ бұйрығы // Әділет. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2500036459 (өтініш берілген күн: 07.05.2026)

16. Mukasheva A.A., Narzullaev O.K., Teleuyev G.B., Bekturganov A.E., Tanatbaeva Zh.E. Regulating Transboundary Water Resources and Hydraulic Infrastructure in Central Asia // Journal of Sustainable Development and Regulatory Issues. 2026. Vol. 4. No. 1. P. 163–189. DOI: 10.53955/jsderi.v4i1.228. URL: https://journal.contrariusactus.com/index.php/JSDERI/article/view/228 (accessed: 07.05.2026)