Қазақстан Республикасының су заңнамасы аясында су ресурстарын мемлекеттік реттеу және басқару мәселелері

Мақаланың мақсаты – кешенді тәсілдің су қорғау аймақтарын құқықтық реттеудің ерекшеліктерін-кеңіс тіктік жоспарлаудың, экологиялық нормалар мен жер иелерінің құқықтарын қорғау тетіктерінің үйлесімін қарастыру. Мақалада Қазақстан Республикасының аумағындағы жер учаскелері шегінде су қорғау аймақтары мен жағалау бойындағы қорғаныш белдеулерін белгілеудің құқықтық негіздері қарастырылған. Қолданыстағы заңнамаға талдау жасалып, мемлекеттік және жергілікті билік органдары арасындағы өкілеттіктерді бөлу саласындағы құқықтық олқылықтар мен қайшылықтар анықталды. Сондай-ақ кадастрлық есепке алу, су қорғау режимін бұзғаны үшін жауапкершілік және экологиялық бақылау жүйесіне заманауи цифрлық технологияларды енгізу мәселелеріне ерекше назар аударылады. Ішкі және шетелдік тәжірибе негізінде су нысандарын қорғау тиімділігін арттыру мен құқықтық реттеуді жетілдіру жөнінде ұсыныстар әзірленген. Заңнаманы өңірлік деңгейде қолдану тәжірибесі талданды. Су қорғау аймақтарын реттеудің шетелдік тәжірибесі қаралды және оны Қазақстанда бейімдеу мүмкіндіктері айқындалды. Жерді бөлуге және су ресурстарын қорғауға байланысты негізгі проблемалар мен құқықтық қайшылықтар анықталды. Заңнаманы және құқық қолдану тетіктерін жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірленді.

1. Graziano M.P. Riparian buffers as a critical landscape feature // Biodiversity. 2022. Vol. 14. No. 3. Р. 172.

2. Albrecht J., Popadić S.N. Legal challenges of restricting land use for natural flood protection in the hinterland // Spatial Flood Risk Management. Cheltenham: Edward Elgar Publishing, 2022. P. 33–51.

3. Сулейменова С.Ж. Сущность и особенности процессуальных форм реализации норм водного права // Eurasian Scientific Journal of Law. – 2023. – № 1. – С. 81–93.

4. Зиябекова Л.М. Совершенствование системы управления водными ресурсами Республики Казахстан. – 2023. URL: https://repository.apa.kz/handle/123456789/1211 (дата обращения: 10.01.2026)

5. Морозова Т.Г. Экологические основы природопользования: учебное пособие для СПО. – 2023. – С. 345.

6. Santos L., Birk S., Ferreira M.T. River conservation and restoration in croplands: can we improve the common agriculture policy as an instrument of practice? // Restoration Ecology. 2025. e70088.

7. He Q., Cai H., Chen L. Concept and method of land use conflict identification and territorial spatial zoning control // Sustainability. 2024. Vol. 16. No. 24. P. 11177.

8. Постановление Правительства Республики Казахстан от 4 октября 2023 г. № 863 «О мерах по дальнейшему совершенствованию системы государственного управления Республики Казахстан. Некоторые вопросы Министерства водных ресурсов и ирригации Республики Казахстан». URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2300000863 (дата обращения: 10.01.2026)

9. Кусмамбетов К.Д. Правовое регулирование водных ресурсов Республики Казахстан: современное состояние и перспективы: дис... на соискание степени доктора философии (PhD). – Алматы, 2023. – 139 с.